Psylocybina – co to jest, jak działa i gdzie występuje? Kompendium wiedzy

Home   0 Comentarze
Psylocybina – co to jest, jak działa i gdzie występuje? Kompendium wiedzy

Psylocybina to substancja występująca w niektórych gatunkach grzybów, znana przede wszystkim ze swojego wpływu na ludzką psychikę. Można ją znaleźć m.in. w łysiczce lancetowatej występującej w Polsce oraz Psilocybe cubensis, spotykanym w cieplejszych regionach świata. Może zmieniać sposób odbierania otoczenia, wywoływać nietypowe doznania zmysłowe i wpływać na emocje. Od lat interesują się nią również naukowcy, którzy badają możliwości jej wykorzystania w leczeniu zaburzeń psychicznych. Nie brakuje jednak pytań o bezpieczeństwo i legalność tego związku. Czym dokładnie jest psylocybina, jak działa na organizm i gdzie można ją spotkać? Sprawdź najważniejsze informacje!

Psylocybina – co to jest?

Psylocybina to naturalny związek chemiczny z grupy tryptamin, zaliczany do klasycznych psychodelików. Występuje w niektórych gatunkach grzybów halucynogennych. Pod względem budowy przypomina serotoninę – neuroprzekaźnik odpowiedzialny m.in. za regulację nastroju, snu i procesów poznawczych. Sama psylocybina nie odpowiada bezpośrednio za większość efektów psychodelicznych. Po dostaniu się do organizmu zostaje przekształcona w psylocynę, czyli substancję oddziałującą na układ nerwowy.

Historia psylocybiny sięga czasów sprzed współczesnych badań laboratoryjnych. Grzyby zawierające ten związek wykorzystywano podczas obrzędów religijnych w Mezoameryce. W 1958 roku szwajcarski chemik Albert Hofmann wyizolował psylocybinę i ustalił jej strukturę chemiczną. W kolejnych dekadach prowadzono badania nad jej właściwościami, choć ograniczenia prawne na wiele lat zahamowały ich rozwój. Obecnie substancja ponownie znajduje się w centrum zainteresowania psychiatrii.

Psylocybina, działanie – jak działają grzyby halucynogenne?

Po spożyciu grzybów zawierających psylocybinę organizm przekształca ją w psylocynę. Związek ten dociera do mózgu i pobudza przede wszystkim receptory serotoninowe 5-HT2A. W rezultacie zmienia się sposób przetwarzania informacji oraz komunikacja pomiędzy niektórymi obszarami mózgu. Efekty działania psylocybiny dotyczą zarówno zmysłów, jak i emocji oraz sposobu myślenia. Osoba pod jej wpływem może inaczej odbierać znane przedmioty, dźwięki czy upływ czasu.

Doświadczenia psychodeliczne mogą wyglądać bardzo różnie. Najczęściej opisywane reakcje obejmują:

  • zmiany percepcji wzrokowej – kolory mogą wydawać się bardziej nasycone, a nieruchome przedmioty sprawiać wrażenie poruszających się;
  • zaburzenia poczucia czasu – kilka minut może wydawać się znacznie dłuższym okresem;
  • zmiany emocjonalne – od euforii i odprężenia po niepokój, strach lub panikę;
  • nietypowe skojarzenia – myśli i wspomnienia mogą być interpretowane inaczej niż zwykle;
  • zmiany poczucia własnej osoby – niektórzy opisują osłabienie granicy pomiędzy sobą a otoczeniem;
  • synestezję – nietypowe nakładanie się wrażeń pochodzących z różnych zmysłów.

Nie wszystkie wymienione reakcje występują u każdej osoby. Ich charakter zależy od ilości przyjętej substancji, stanu psychicznego, otoczenia i indywidualnej wrażliwości. Znaczenie mają także interakcje z innymi substancjami psychoaktywnymi. Przebieg doświadczenia jest trudny do przewidzenia nawet u osób, które wcześniej przyjmowały psychodeliki.

Gdzie naturalnie występuje psylocybina?

Związek ten występuje w grzybach należących między innymi do rodzajów Psilocybe i Panaeolus. Poszczególne gatunki można spotkać w Europie, Azji, obu Amerykach oraz innych regionach świata. W Polsce występuje łysiczka lancetowata (Psilocybe semilanceata). Z kolei Psilocybe cubensis jest charakterystyczny przede wszystkim dla obszarów tropikalnych i subtropikalnych. Do znanych gatunków należą również Psilocybe cyanescens oraz Panaeolus cyanescens. Nie wszystkie grzyby halucynogenne zawierają jednak te same związki chemiczne.

Oprócz grzybów występujących naturalnie znane są również grow kity – gotowe zestawy do badań mikroskopowych.

Jak długo utrzymuje się działanie psylocybiny?

Pierwsze efekty pojawiają się zazwyczaj po około 30 minutach od spożycia, choć u części osób następuje to później. Działanie psychodeliczne utrzymuje się najczęściej przez 4–6 godzin. Jego długość zależy m.in. od metabolizmu, ilości przyjętej substancji i indywidualnej reakcji organizmu. Początkowo doznania stopniowo się nasilają, następnie osiągają największe natężenie i zaczynają słabnąć. Po ustąpieniu głównych objawów mogą nadal występować zmęczenie, problemy z koncentracją lub zmiany samopoczucia. Z tego powodu zakończenie doświadczenia psychodelicznego nie oznacza natychmiastowego odzyskania pełnej sprawności.

Jakie zagrożenia wiążą się z działaniem psylocybiny?

Psylocybina może wywoływać nieprzyjemne reakcje psychiczne i fizyczne. Do częstych dolegliwości należą nudności, zawroty i bóle głowy, przyspieszenie tętna oraz wzrost ciśnienia tętniczego. Skutki uboczne mogą również obejmować intensywny lęk, dezorientację oraz trudności w ocenie sytuacji. Szczególnie niebezpieczny jest tzw. bad trip, czyli bardzo nieprzyjemne doświadczenie psychodeliczne. Osoba w takim stanie może odczuwać silny lęk, panikę, podejrzliwość lub przekonanie o utracie kontroli nad własnym zachowaniem.

Osobnym zagrożeniem jest możliwość nasilenia istniejących problemów ze zdrowiem psychicznym. U osób podatnych mogą pojawić się objawy psychotyczne, w tym urojenia i zaburzenia kontaktu z rzeczywistością. Szczególnie istotne jest ryzyko dotyczące osób z historią psychoz lub niektórych poważnych zaburzeń nastroju. Rzadko występują również długotrwałe zaburzenia percepcji. W przypadku silnej dezorientacji, utraty kontaktu z otoczeniem lub zachowań zagrażających zdrowiu konieczna jest pomoc medyczna. Dodatkowe niebezpieczeństwo stanowi zatrucie grzybami błędnie rozpoznanymi jako halucynogenne.

Czy psylocybina ma właściwości lecznicze?

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie medycznym zastosowaniem psylocybiny. Naukowcy sprawdzają przede wszystkim jej potencjał w leczeniu depresji, w tym przypadków opornych na standardowe metody terapii. Prowadzone są także badania dotyczące zaburzeń lękowych u osób ciężko chorych, uzależnienia od alkoholu i zespołu stresu pourazowego. Część badań klinicznych wykazała zmniejszenie objawów depresji po podaniu psylocybiny pod nadzorem specjalistów. Wyniki te są obiecujące, ale nie potwierdzają skuteczności we wszystkich badanych zaburzeniach.

Warto odróżnić terapię prowadzoną w warunkach klinicznych od samodzielnego przyjmowania grzybów halucynogennych. Uczestnicy badań przechodzą kwalifikację medyczną, otrzymują wsparcie psychologiczne i pozostają pod obserwacją. Naukowcy nadal analizują bezpieczeństwo leczenia, utrzymywanie się efektów oraz możliwe interakcje z lekami. Dotychczasowe wyniki badań naukowych nie stanowią podstawy do samodzielnego stosowania psylocybiny w leczeniu zaburzeń psychicznych. Jej zastosowanie terapeutyczne wymaga dalszej oceny.

Czym jest mikrodawkowanie psylocybiny?

Mikrodawkowanie, określane również jako microdosing, polega na przyjmowaniu niewielkich ilości substancji psychodelicznej, zwykle bez wystąpienia zauważalnych zmian zmysłowych. Zwolennicy tej praktyki twierdzą, że może poprawiać nastrój, koncentrację i kreatywność. Badania nie dostarczyły jednak wystarczających dowodów potwierdzających skuteczność mikrodawkowania. Część zgłaszanych korzyści może wynikać z efektu placebo. Nawet małe ilości związku mogą powodować bezsenność, bóle głowy, niepokój i pogorszenie samopoczucia. Nie ustalono również bezpieczeństwa długotrwałego stosowania tej metody.

Czy psylocybina uzależnia?

Psylocybina ma stosunkowo niski potencjał wywoływania typowego uzależnienia fizycznego. Nie powoduje zwykle zespołu odstawiennego charakterystycznego dla alkoholu czy opioidów. Może natomiast prowadzić do rozwoju tolerancji, czyli osłabienia reakcji organizmu przy kolejnych ekspozycjach w krótkim odstępie czasu. Brak typowego uzależnienia fizycznego nie oznacza, że przyjmowanie tej substancji jest bezpieczne. Możliwe są niepożądane reakcje psychiczne, a wcześniejsze doświadczenia bez komplikacji nie gwarantują podobnego przebiegu kolejnych.

Regulacje prawne – czy w Polsce psylocybina jest legalna?

W Polsce psylocybina jest substancją kontrolowaną na podstawie przepisów dotyczących przeciwdziałania narkomanii. Wraz z psylocyną znajduje się w wykazie substancji psychotropowych grupy I-P, a nie w wykazie środków odurzających. Posiadanie tych związków bez odpowiedniego uprawnienia jest w Polsce nielegalne i może prowadzić do odpowiedzialności karnej. Ograniczenia obejmują również ich nieuprawnione wytwarzanie oraz obrót. Przepisy mogą mieć zastosowanie także do czynności związanych z grzybami zawierającymi kontrolowane substancje.

Czym psylocybina różni się od innych substancji halucynogennych?

Psylocybina należy do klasycznych psychodelików, podobnie jak LSD i meskalina. Substancje te oddziałują przede wszystkim na układ serotoninowy, ale różnią się budową chemiczną, pochodzeniem i długością działania. Muscymol, obecny m.in. w muchomorze czerwonym, działa natomiast głównie na receptory GABA-A. Podobieństwo niektórych doznań nie oznacza, że wszystkie halucynogeny mają taki sam wpływ na organizm. Różnice farmakologiczne są istotne zarówno podczas badań medycznych, jak i przy ocenie zagrożeń zdrowotnych.

Substancja Pochodzenie Charakterystyka
Psylocybina Niektóre gatunki grzybów Przekształca się w psylocynę działającą na układ serotoninowy
LSD Substancja półsyntetyczna Psychodelik o dłuższym działaniu niż psylocybina
Meskalina Niektóre gatunki kaktusów Naturalny psychodelik z grupy fenetyloamin
Muscymol M.in. muchomor czerwony Oddziałuje przede wszystkim na receptory GABA-A

Choć wszystkie wymienione substancje mogą zmieniać sposób odbierania rzeczywistości, każda z nich ma odmienny profil działania i związane z nim zagrożenia. Nie można więc zakładać, że podobne doznania psychodeliczne oznaczają takie samo ryzyko dla zdrowia.

FAQ:

  • Psylocybina – co to jest?

To naturalna substancja psychodeliczna występująca w niektórych gatunkach grzybów. Po spożyciu przekształca się w psylocynę, która wpływa na pracę mózgu, zmieniając sposób odbierania bodźców, emocji i otoczenia.

  • Czy psylocybina występuje w Polsce?

Tak, można ją znaleźć m.in. w łysiczce lancetowatej, która naturalnie występuje na terenie Polski. Grzyb ten zawiera związki psychoaktywne, a jego wygląd może przypominać inne, również trujące gatunki.

  • Czy psylocybina jest niebezpieczna?

Tak, jej przyjęcie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych. Może powodować silny lęk, dezorientację, nudności i zaburzenia percepcji. Szczególnie narażone są osoby z predyspozycjami do zaburzeń psychicznych.

Bibliografia:

1. MacCallum, C. A., Lo, L. A., Pistawka, C. A., & Deol, J. K. (2022). Therapeutic use of psilocybin: Practical considerations for dosing and administration. Frontiers in psychiatry, 13, 1040217.

2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485)


Musisz się zalogować aby dodać komentarz

Skontaktuj się z nami
Please login first

Koszyk

Nie ma produktów w koszyku